Er ligt een schat aan informatie in dat ene kleine kamertje van de brandweerkazerne in Woerden. Het is een archief, gevuld met oude voorwerpen, rijen mappen en heel oude boeken. Alles over de geschiedenis van de brandweervereniging in Woerden, die honderd jaar bestaat. Vandaag wordt het gevierd en uit onverwachte hoek kwam daar een mooi cadeau: een Koninklijke erepenning.

Niet oefenen, gewoon gaan

De brandweer in Woerden bestaat al langer dan honderd jaar maar de vereniging ontstond in 1921. Voor die tijd bestond de vereniging uit veel mannen die op het geluid van de bel afkwamen als er brand was. Ook werd er nooit geoefend met het materiaal.

Toen de brandweer in 1921 een motorspuit-aanhanger kreeg van de gemeente, vond de toenmalige Opperbrandmeester Nic Blok dat er geoefend moest worden. Na het oefenen besloot Blok in zijn speech dat “het wenschelijk is, een brandweervereeniging te stichten waardoor een zekere band zal ontstaan”, zoals is te lezen in een oud verslag. Dat idee werd “met luide bijval onderschreven”.

De mooiste verhalen op eeuwenoud papier

Honderd jaar later is de vereniging nog steeds springlevend. Maar vroeger tijden worden niet vergeten als het aan oud lid Ton de Lange (74) ligt. Zelf zat hij 31 jaar bij de brandweer. “Dit is een ledenlijst uit 1818”, vertelt hij, terwijl hij een geel geworden papier uit een boek haalt. “Als er een sterretje achter de naam staat, zijn ze vertrokken. En als er eentje overleden is, staat er een kruisje achter de naam. Dit is het oudste stuk dat ik heb en dat maakt het zo bijzonder.”

Stapels aan handgeschreven notulen passeren de revue. Ton kan uren praten over de verhalen die zijn archief rijk is. Zoals over die keer dat er in 1900 een grote brand was die met vierhonderd brandweermannen werd geblust. De verzekering keerde tweehonderd euro uit. “Er werd een hele discussie gevoerd over hoe dat geld verdeeld moest worden tussen vierhonderd mensen”, zegt Ton. “Dat zijn leuke dingen.”

Een ander verhaal: vroeger werken leden tijdens vergaderingen gewogen. Als ze te zwaar waren, moesten ze een boete betalen. “En als je in de rede viel dan moest je een kwartje betalen! Wat is nou een kwartje!”, lacht Ton. “Maar ja, toen was dat veel geld natuurlijk.”

Geschiedenis bijhouden

Het archief is Ton lief. Hij vindt het belangrijk om de geschiedenis bij te houden en daar wordt hij steevast aan herinnert als hij met zijn clubje oud leden afspreekt. De ene na de andere anekdote vliegt over de tafel. Tot in de late uurtjes worden herinneringen opgehaald. “Eigenlijk zou je al die anekdotes eens op moeten schrijven”, zegt hij. “Op een gegeven moment is er niemand meer die precies weet wat er is gebeurd.”

Ton wordt geregeld benaderd door mensen uit Woerden die een stukje van hun eigen geschiedenis missen. Onlangs kreeg hij bericht van een man van wie de vader was verongelukt. Hij heeft nooit geweten wat er met hem is gebeurd. Ton zocht alles op wat hij kon vinden aan informatie over de dag van overlijden. “Dat is fijn om te doen. Mensen zijn heel dankbaar, want het is toch weer een stukje geschiedenis van hun dierbaren.”

Dit artikel is gemaakt in samenwerking met RTV Utrecht.